In Winnie en de flopsies – de magische cirkel wil een bouwbedrijf het heel oude bos achter de tuin van tante Bernie kappen om er huizen op te bouwen en zo geld te verdienen. Maar dat is omdat ze niet weten hoe fantastisch bossen eigenlijk zijn. Wat weet jij allemaal over bomen en bossen?
Het Amazonewoud
Het Amazonewoud in Zuid-Amerika is het grootste bos van de wereld. Het wordt ook wel de ‘longen van de aarde‘ genoemd, want het maakt op z’n eentje maar liefst 20% van alle zuurstof in de lucht! Het is een echte jungle: het is er altijd warm (minstens 18 graden) en het is er bijna altijd vochtig. Vandaar dus de naam ‘regenwoud’.
De bomen drinken en verdampen zoveel water dat ze letterlijk de wolken maken. Het Amazonewoud is dus eigenlijk de wolkenfabriek van de wereld.
Veel mensen hangen af van het bos, ze moeten er hun brood mee te verdienen. En dus kappen ze er wel eens stukken af. Maar dat is niet zo’n goed plan. Zonder die longen kan de wereld niet ademen. Het is dus superbelangrijk dat het blijft bestaan.
Het Congobekken
In Afrika is er een enorm stuk jungle waar nog amper onderzoek naar gedaan is, omdat het zo ondoordringbaar is. Het ligt aan het Congobekken. De Congo is een heel, heel lange rivier én ook de naam van een land.
Het is er net zo’n jungle als het Amazonewoud, maar nog veel wilder. Het WWF, het Wereldnatuurfonds, noemt het ‘een van de grootste wildernissen die nog overblijven op aarde‘. Omdat er heel lang geen mensen zijn geweest, heeft het zich gewoon kunnen ontwikkelen zoals het zelf wilde. In 2024 gingen er toch eens wetenschappers een kijkje nemen. Ze vonden er maar liefst 742 nieuwe, onbekende soorten: 430 planten, 140 ongewervelde dieren, bijna honderd nieuwe vissen, 22 amfibieën, 42 reptielen, twee vogels en tien zoogdieren, waaronder een nog nooit geziene apensoort.
Het Congobekken is net als het Amazonewoud superbelangrijk voor onze planeet: het slaat evenveel CO2 op (het gas dat de aarde opwarmt) als de Verenigde Staten elk jaar uitstoot.
Europese oerbossen
Eeuwenlang was het ook bij ons in Europa al bomen wat je kon zien. Toen de Romeinen de baas waren in Europa, stond het tjokvol met bossen. Mensen leefden ermee samen. Er waren ook nog niet zo heel veel mensen toen. Maar tegen 1300 ongeveer was er van die oerbossen, heel oude bossen van duizenden jaren oud, amper nog iets over. Vandaag is er ongeveer nog 0,7% van die oerbossen over.
Het bos waar jij vandaag in gaat wandelen, is later weer aangeplant en is dus niet zo superoud – al ziet het er soms wel oud uit. Een echt oerbos vind je bij ons vandaag enkel nog in Polen/Wit-Rusland. Het Woud van Bialowieza is zo’n 8.000 jaar oud. Het is niet zo heel groot, zo’n 600 vierkante kilometer. Het Amazonewoud is het grootste, met 5,5 miljoen vierkante kilometer!
Oude bossen in België en Nederland
Oerbossen bestaan niet meer bij ons. Dat is jammer. Als we willen dat er weer oerbossen komen, moeten we de bomen dus vooral lekker met rust laten.
Toch zijn er wel enkele oude bossen bij ons in de buurt. Hier zijn er een paar.
- Het Speulderbos in Gelderland/de Veluwe. Dat is al sinds de middeleeuwen bebost, en is dus best oud. Er staan een heleboel grappig kromgegroeide eiken en beuken, echte bomen van bij ons. De boswachters laten de bomen die omwaaien of die sterven ook gewoon liggen, net zoals in het bos van tante Bernie. Want dode bomen zijn net zo belangrijk voor het bos als jonge bomen. Ze vormen de basis voor nieuw leven en schimmels en dieren en insecten onder en boven de grond.
- Het Urkerbos in Flevoland in Nederland. Dit bos is bijzonder, omdat er onder het ‘nieuwe’ bos nog overblijfselen te vinden zijn van een oerbos van uit de prehistorie. Dat oerbos, dat het Elzenbroekbos wordt genoemd, zou 10.000 jaar oud zijn. Daarom wordt het wel eens het ‘oerbos van Nederland’ genoemd, al klopt dat natuurlijk niet echt.
- Het Zoniënwoud in Brussel. Dit bos is ongeveer 1.000 jaar oud en er staan bomen van meer dan 200 jaar. Het is beschermd erfgoed, dat wil zeggen dat niemand het mag kappen of er iets aan mag veranderen. Goed hé!
- Het Hallerbos in Vlaams-Brabant. Dit bos vormde een inspiratiebron voor het bos bij tante Bernie. In de vroege lente, nog voor de bomen blaadjes krijgen, komen er duizenden paarse hyacinten uit de grond en is het hele bos dus bezaaid met bloemen, net zoals het perkje sneeuwklokjes in het bos waar Winnie met haar vrienden de nieuwe Achtheid vindt. De hyacinten moeten snel van de zon profiteren voor de blaadjes aan de bomen verschijnen en ze in de schaduw komen te staan. Het is dus een race tegen de klok voor ze.
